เข้าใจแผนที่ถํ้า

Print-friendlyPrint-friendly

เข้าใจแผนที่ถํ้า

How to Understand a Cave Map

วินัย เยาวน้อยโยธิน Winai Yaowanoiyothin
นักธรณีวิทยาอิสระ Independant Geologist

ปัจจุบัน ยังไม่มีหน่วยงานในประเทศ มีหน้าที่โดยตรงสำหรับจัดทำแผนที่ถํ้า (และข้อมูล) ของประเทศไทย ให้เป็นระบบมาตรฐานสากล แต่เรายังโชคดีที่ มีคณะผู้หลงไหลในถํ้า มีองค์กรถํ้าต่างประเทศหลายองค์กร เข้ามาสำรวจถํ้าในประเทศ พร้อมจัดทำ และเผยแพร่ข้อมูลถํ้าแก่ผู้สนใจทั่วไป ข้อมูลดังกล่าวเข้าถึงได้จาก เว็ป-ไซต์ ของคุณมาร์ติน อิลลิส https://www.thailandcaves.shepton.org.uk/

ด้วยเรื่องถํ้าเป็นเรื่องเฉพาะ เป็นแหล่งข้อมูลของวิทยาศาสตร์หลากหลายสาขา และคุณมาร์ติน ซึ่งเป็นทั้งนักสำรวจถํ้าในสายเลือด รวมถึงเป็นนักเขียน คุณมาร์ตินรวบรวม และเผยแพร่ข้อมูลถํ้าต่างๆ จากที่คุณมาร์ติน ได้สำรวจเอง และจากคณะสำรวจถํ้าชาวต่างประเทศ ให้แก่ผู้สนใจเกี่ยวกับถํ้าในระดับสากล โดยเฉพาะแผนที่ถํ้า ที่สามารถเข้าถึงได้ มีถึง 528 แห่ง จาก 37 จังหวัดทั่วประเทศ
แผนที่ถํ้าเป็นข้อมูลที่มีคุณค่า แต่การนำข้อมูลดังกล่าวมาใช้ประโยชน์ ผู้ใช้ต้องเข้าใจ และอ่านแผนที่ถํ้าได้อย่างถูกต้อง การรู้วิธีการสำรวจถํ้า ทราบมาตรฐานที่บอกถึงคุณภาพการสำรวจ - การทำแผนที่ถํ้า และรวมถึงการฝึกฝนให้คุ้นเคยกับสัญลักษณ์ในแผนที่ จะทำให้สามารถอ่าน ใช้ และเข้าใจถํ้าได้
ผมอ่าน และใช้ข้อมูลของคุณมาร์ติน จากหนังสือ The Caves of Thailand ชุดต่างๆ และจากเว็ปไซต์ พบว่านอกจากเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ในการศึกษาถํ้าในแง่มุมเกี่ยวกับธรณีวิทยาของถํ้าแล้ว ยังพบข้อมูลในด้านอื่นๆ เช่น สัตว์ต่างๆ ที่อาศัยในถํ้า ข้อมูลประวัติศาสตร์-โบราณคดี และรวมถึงข้อมูลที่มนุษย์สร้างขึ้นในถํ้า
ฉบับนี้จัดทำเป็นภาษาไทย ให้คุณมาร์ติน สำหรับเผยแพร่ให้กับ คณะคนไทยที่ติดต่อกับคุณมาร์ติน เรื่องเกี่ยวกับ “ถํ้า”

PDF Download

1) การสำรวจ และการวาดแผนที่ถํ้า ทำกันอย่างไร

การสำรวจ: เหมือนกับการสำรวจรังวัดที่เห็นได้ทั่วไป เป็นการวัดค่าตำแหน่งที่กำหนดขึ้นเป็นโครงข่ายสำหรับการอ้างอิงในการวาดแผนที่ถํ้า ให้มีรูปร่าง และมาตราส่วนที่ถูกต้อง ทำได้โดยใช้เข็มทิศ เทปวัด และ/หรือ อุปกรณ์อื่นๆ ที่เหมาะสม (เครื่องวัดระยะทางด้วยเสเซอร์ เครื่องวัดมุมก้มมุมเงยและวัดทิศทาง)
การสำรวจถํ้า ทำในสภาพแวดล้อมที่มืด และเปียกชื้น ดังนั้นอุปกรณ์ที่ใช้ส่วนมากจะพกพาสะดวก การกำหนดตำแหน่งถํ้า โดยทั่วไป มี 4 รูปแบบ (รูป 1, Trimmis, 2018) ทั้งนี้ขึ้นกับสภาพลักษณะถํ้า
แนวสำรวจหลักเป็นศูนย์กลาง รูป 1 (ก) (ข) และ (ค) ใช้กับถํ้าที่มีลักษณะถํ้าเป็นแนวตรง โดยแนวสำรวจหลักที่กำหนดขึ้นกับสภาพภายในแต่ละถํ้า ในกรณีถํ้าที่แคบการวางแนวสำรวจหลักแบบสลับฟันปลาเป็นวิธีที่นิยมใช้ (รูป 1 (ง)) และควรระวัง วิธีนี้เป็นวิธีที่ทำให้ข้อมูลสำรวจคลาดเคลื่อนมากสุด รูป 1 (จ) และ (ฉ) เป็นแนวสำรวจแบบรัศมี และเป็นวง ทั้งสองวิธีนิยมใช้ในการสำรวจโถงถํ้า ที่มีลักษณะเป็นวงค่อนข้างกลม - รี วิธีแนวสำรวจแบบรัศมี ให้ค่าความถูกต้องในการสำรวจสูงสุด แต่บริเวณที่เป็นจุดศูนย์กลาง ต้องสามารถมองเห็นผนังถํ้าโดยรอบได้ ส่วน แนวสำรวจแบบเป็นวง เป็นวิธีที่นักสำรวจถํ้าสามารถทราบความคลาดเคลื่อนในการสำรวจได้ เมื่อสำรวจกลับมาปิดวงรอบการสำรวจ


การวาดแผนที่ถํ้า (แผนผังถํ้า หรือผังถํ้า): การวาดผนังถํ้า และรายละเอียดอื่นๆ ภายในถํ้า นิยมวาดภาพเสมือนมองถํ้าจากด้านบน ภาพตัดขวางกับแกนยาวของถํ้าบริเวณโถงถํ้า และ ภาพด้านข้าง (ขนานกับแกนยาวของโถงถํ้า) โดยการวาดคำนึงถึงรูปร่าง และมาตราส่วนที่ถูกต้อง อ้างอิงตามตำแหน่งสำรวจโครงข่ายที่กำหนดขึ้น
การวาดแผนที่ถํ้า วาดโดยอาศัยตำแหน่งสำรวจ (1, 1a, 2, 3, …) เป็นจุดอ้างอิง และวาดผนังถํ้า (เส้นสีเขียว) รวมถึงลักษณะต่างๆ ที่พบในถํ้าขณะที่ทำการสำรวจถํ้า (รูปที่ 2) สัญลักษณ์ต่างๆ ที่แสดงในร่างแผนที่ถํ้านี้ส่วนมาก แสดงถึงลักษณะที่พบบริเวณพื้นถํ้า ตัวเลขในวงกลม แสดงถึงระดับความสูงเพดานถํ้า (Grimes, 2000)

2) องค์ประกอบของแผนที่ถํ้า

ในแผนที่ถํ้าที่เผยแพร่ทั่วไป จะประกอบด้วย ผนังถํ้า (มองจากด้านบน) แสดงเป็นเส้นทึบ ภาพตัดขวาง ลักษณะความสูง-ตํ่าในถํ้า (บริเวณพื้นถํ้า และเพดานถํ้า) องค์ประกอบภายในถํ้า นํ้า หินประดับถํ้า ลักษณะตะกอนภายในถํ้า สิ่งมีชีวิตภายในถํ้า และองค์ประกอบสำคัญอื่นๆ และลักษณะสำคัญอื่นๆ รวมถึงข้อมูลที่สำคัญเกี่ยวกับผังถํ้า (เช่น มาตราส่วน คุณภาพการสำรวจ ชื่อผังถํ้า ชื่อคณะผู้สำรวจ และวันที่สำรวจ)

2.1) ชื่อแผนที่ และองค์ประกอบที่ช่วยในในการเขาใจแผนที่ถํ้า

กรอบชื่อแผนที่ เป็นส่วนสำคัญ ให้ข้อมูลสนับสนุนแก่ผู้ใช้แผนที่ ในด้าน ระบบฐานข้อมูล ตำแหน่ง-ที่ตั้ง พิกัดภูมิศาสตร์ รวมถึงมาตราส่วน และข้อมูลการสำรวจที่ใช้ในการสร้างแผนที่ รูปแบบของข้อมูลในส่วนนี้มีหลากหลาย ดังตัวอย่าง ในรูป 3 และ 4

รูป 3: กรอบข้อมูลที่ช่วยในการอ่านแผนที่ถํ้า แปลจาก รูป 4 จัดรูปแบบแนะนำโดย Grimes, 2000

รูป 4: ข้อมูลสนับสนุนในการอ่านแผนที่ถํ้า (แผนที่ถํ้าจาก https://www.thailandcaves.shepton.org.uk)

ข้อมูลการสำรวจจัดทำแผนที่ถํ้าในปัจจุบัน จัดเป็นการสำรวจที่มีความคลาดเคลื่อนสูงสุดเมื่อเปรียบเทียบกับการสำรวจประเภทอื่นๆ (Trimmis, 2018) ข้อมูลการสำรวจ และการทำแผนที่ถํ้า จึงต้องระบุวิธีการ และระดับคุณภาพการสำรวจถํ้า
ในเดือน กันยายน 2555 สมาคมหินประดับถํ้าระหว่างประเทศ (Union Internationale Spéléologies, UIS) ได้ปรับปรุงการระบุมาตรฐานการสำรวจถํ้า จากสมาคมการวิจัยถํ้าของอังกฤษ (British Cave Research Association, BCRA) และ สหพันธ์การศึกษาหินประดับถํ้าของออสเตรเลีย (Australian Speleological Federation, ASF) และเผยแพร่โดย Häuselmann (2012) สรุปได้ดังนี้
การใช้สัญลักษณ์ที่ระบุเป็นอักษรและตัวเลข ในแผนที่ถํ้า
“UISv1 4-2 BC” หมายถึง
• UISv1 = การสำรวจถํ้าตามมาตรฐาน UIS ฉบับที่ 1 (ปัจจุบันปรับปรุงเป็น v2)
• เลข 4 = การสำรวจระดับคุณภาพ 4
• เลข 2 = การทำแผนที่รายละเอียด ระดับ 2 และ
• BC = คุณสมบัติเพิ่มเติม ระดับ B และ C
สำหรับแผนที่ถํ้าหลวง ในรูปที่ 4 แสดงคุณภาพข้อมูลการสำรวจ ที่หลากหลาย เนื่องจากเป็นการรวบรวมข้อมูล และจัดทำแผนที่ถํ้า จากหลายแหล่งข้อมูล และจากการสำรวจหลายปี แสดงไว้ดังนี้
• UISv2 3-3-A
• UISv2 2-2-A และ
• UISv2 6-3-BF
รายละเอียดของ ระดับคุณภาพการสำรวจ (มี 9 ระดับ คือ -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6 และ X ลำดับจากคุณภาพตํ่า ไปหาคุณภาพสูง) ระดับรายละเอียดของแผนที่ (มี 5 ระดับ คือ 0, 1, 2, 3 และ 4 ลำดับจากไม่มีการระบุ ไปถึงรายละเอียดสูง) อักษรเสริมท้ายการสำรวจถํ้า (ระบุด้วยอักษรพิมพ์ใหญ่ภาษาอังกฤษ A, B, C, D, E และ F) แสดงใน ตารางที่ 1 ถึง 3 พร้อมด้วยบันทึกท้ายตาราง

ตารางที่ 1: ระดับคุณภาพสำรวจ UISv2 (Häuselmann (2012)

ระดับ

รายละเอียดการสาํ รวจ

ความแม่นยาํ

ความคลา

ื่อน

 

ยาว

 

เอียง

-1

ไม่มีแผนที่ถ้าํ

-

-

-

-

0

ไม่มีการใหร้ ะดบั การสารวจ

-

-

-

-

1

ร่างแผนที่จากความจาํ ไม่ระบุมาตราส่วน

-

-

-

-

2

ร่างแผนที่จากการรวบรวมบนั ทึก คาอธิบาย ภาพร่าง ภาพวาด และการประมาณ รูปร่างถ้าํ โดยไม่ใชอ้ ุปกรณ์สาํ รวจ

-

-

-

-

3

สาํ รวจถ้าํ โดย วดั ทิศโดยใชเ้ ขม็ ทิศ วดั ระยะทางจากสายวดั การ นบั กาว หรือสดส่วนของร่างกาย และใชก้ ารประเมินความลาด ชนั ของพ้ืนถ้าํ

0.5

เมตร

 

5o

 

-

 

10 %

4

สารวจถ้าโดยใชเ้ ขม็ ทิศ และสายวดั ใชค้ วามรอบคอบในการ กาํ หนด และเลือกสถานีสาํ รวจ ความชนวดจากอุปกรณ์วดมุม เอียง หรือจากเสนระดบั ในแนวราบ และแนวดิ่ง

0.1

เมตร

 

2o

 

2o

 

5 %

5

สารวจถ้าโดยใชเ้ ขม็ ทิศ และสายวดั ระยะทาง และความเอียง

ทาไดจ้ ากการเครื่องมือที่มีการปรับเปรียบเทียบค่าความถูกตอ้ ง ของอุปกรณ์ ระยะทาง วดั จากสายวดั ที่ทาจากไฟเบอร์กลาส หรือโลหะ หรือจากวิธีทชั โอเมตรี (tacheometry)

 

0.05

 

1o

 

1o

 

2 %

6

การสาํ รวจ หรือโครงข่ายสามเหลี่ยม (triangulation) ใชใ้ นการ ปรับความถูกตองของขอมูล ใชอ้ ุปกรณ์การสาํ รวจติดต้งั บนขา ต้งสามขา เมื่อใชว้ ดั ทิศทาง ระยะทาง และมุมกม้ -มุมเงย ระยะทางที่วดั มีการเปรียบเทียบกบั สายวดั ใชก้ ารสร้าง โครงข่ายสามเหลี่ยมที่แม่นยาํ หรือการใช้ DistoX ที่ปรับค่า ความถูกตอง

 

0.02

 

0.25o

 

0.25o

 

1 %

X

การสาํ รวจใชกลอ้ งวดั มุม (กลองทีโอโดไลต์ – theodolite) หรือ อุปกรณ์ที่เทียบเท่า

ค่าแปรผนข้ึนกบั การสาํ รวจในแต่ละ กรณี

ตาราง 2: ระดับรายละเอียดของแผนที่

ระดับ

รายละเอียด

0

แผนที่ถ้าํ ไม่ระบุระดบั รายละเอียด

1

วาดแผนที่ถ้าจากความจาํ แผนมีมาตราส่วนที่ไม่ถูกตอ้ ง มีการระบุสดั ส่วนจากการประมาณ ค่า

2

รายละเอียดในแผนที่ถ้าํ ไดจ้ ากบนั ทึก คาอธิบาย ภาพวาด และการประมาณทิศทาง และ ขนาด ของลกั ษณะต่างๆที่พบภายในถ้าํ

3

รายละเอียดต่างๆ ในแผนที่ ไดจากการวาดทาํ ในถ้าํ ภาพวาดไม่ไดม้ าตราส่วน มีการประเมิน ขนาดของถ้าํ รายละเอียดที่สาคญั ภายในถ้าแสดงในภาพ มีความถูตอ้ งพอประมาณ

4

รายละเอียดต่างๆ จากภาพวาดทาในถ้าํ ในมาตราส่วนที่ถูกตอ้ ง จากการวดั ค่ารายละเอียด ที่ ใชก้ ารอางอิงกบั ตาแหน่งสถานีสารวจ (โดยทว่ั ไปการสารวจต้งแต่ระดบั 4 ข้ึนไป) รายละเอียดท้งั หมดของ หินประดบั ถ้าํ และลกั ษณะถาํ ที่น่าสนใจแสดงดว้ ยความถูกตอ้ ง ระดบั หน่ึง และไม่ขดั แยง้ กบั ระดบั ของการทาแผนที่ ขนาดต่างๆภายในถ้าํ (ความกวา้ ง และ ความสูง) มีการวดั ค่า

ตารางที่ 3: อักษรเสริมท้ายการสำรวจถํ้า

ตัวอักษร

รายละเอียด

A

ไม่มีการดาเนินการเพิ่มเติมสาหรับขอ้ มูล เกี่ยวกบั ความถูกตอ้ งของแผนที่

B

การสารวจถ้าปิ ดวงรอบ และมีการปรับขอ้ มูล

C

การสารวจข้ึนกบั อุปกรณ์ และผดู้ าเนินการสารวจ อุปกรณ์การสารวจมีการตรวจสอบ และ แกไขสาํ หรับผลจากค่าความผดปกติที่อาจเกิดข้นึ

D

การสารวจมีการตรวจสอบ และแกค้ ่าโดยวิธีทางแม่เหลก็ ไฟฟ้า (electromagnetic method)

E

ขอ้ มูลการสาํ รวจไม่มีการบนั ทึกดว้ ยมือ แต่ใชก้ ารถ่ายโอนขอมูลการสาํ รวจเป็นไฟล์

F

ทางเขาถ้าํ (ปากถ้าํ และช่องเปิ ดอื่นๆ) มีการวดอยา่ งแม่นยาํ

บันทึกท้ายตาราง 1: ระดับคุณภาพการสำรวจ

ระดับ

รายละเอียด

-1

ใชส้ าหรับแสดงเป็นรายการสาหรับฐานขอ้ มูลเท่าน้นั ระดบั -1 หมายถึง แผนที่ถ้ายงไม่มีการ ทําข้ึนมา

0

ใชส้ าหรับแสดงเป็นรายการสาหรับฐานขอ้ มูลเท่าน้นั และใชในกรณีที่มีการสาํ รวจถ้าํ โดยไม่ มีการระบุระดบคุณภาพ รายละเอียดขอมูลการสาํ รวจถ้าํ ไม่สามารถที่จะเขาถึงได้ ลกั ษณะ

ดงั กล่าวน้ีส่วนมากเป็นแผนที่ถ้าํ ในอดีต

3

ใชอ้ ุปกรณ์การวดั มุมแบบซิลเวีย (Silva clinometer) หรืออุปกรณ์ที่เทียบเท่า ซ่ึงเป็นการ

สารวจที่ง่าย ไม่มีปรับปรุงคุณภาพความแม่นยาํ ของค่าสารวจที่อ่านได้ ในการสาํ รวจระดบั คุณภาพ 3 คุณภาพการทาํ แผนที่จากการสารวจ บริเวณตาํ แหน่งสถานีสารวจ เป็นเพียงระดบั คุณภาพ 3 เท่าน้นั คุณภาพของลกั ษณะความสูงต่าของพื้นที่ถ้าํ โดยทว่ั ไปอยใู่ นระดบั คุณภาพ 3 หรือ 4

4

การวดั ค่าความสูงต่าของถ้าํ อาจมีคุณภาพในระดบั 4 ถาตาแหน่งระหวางสถานีสารวจแต่ละ สถานีไม่ยาวเกินไป (ไม่เกิน 20 เมตร) และมีการตรวจสอบและแกค้ ่าขอ้ มูลที่อ่านไดท้ ้งหมด อุปกรณ์ที่ใชห้ าระยะทางโดยใชเ้ ลเซอร์ สามารถใชไดก้ บั การสารวจถ้าระดบั คุณภาพ 4 ถึง 5 ในการที่จะจดั ทาการสารวจถ้าํ ในระดบั 4 ตอ้ งมีการสร้างหมุดสถานนีสารวจถาวรภายในถ้าํ และตาแหน่งสถานีสารวจที่สามารถใชส้ าํ รวจไดอ้ ีก ตาแหน่งสถานนีดงกล่าวไม่จาํ เป็นตอ้ ง อยบู่ ริเวณผนงั ถ้าํ อาจเป็นบริเวณพื้นถ้าที่ต้งั ของตาแหน่งอุปกรณ์ที่เสาต้งั อุปกรณ์สาํ รวจ ที่มี การระบุความยาว และทิศทาง อางอิงกบั ตาแหน่งหมุดสารวจใกลเ้ คียงกบั ที่ติดต้งั ภายในถ้าํ

5

การปรับแกค้ ่าอุปกรณ์การวดั เช่น Distox หรือ DUSI หรืออุปกรณ์สาํ รวจอื่นๆ ที่เทียบเท่าใน การสร้างแผนที่สารวจระดบั 5 ดว้ ยการปรับค่าอุปกรณ์ คาการวดั ความยาว ต่างๆ แผนที่การ สารวจจะมีคุณภาพการสารวจอาจมีคุณภาพถึงระดบั 6 แต่ถาไม่มีการปรับค่าอุปกรณ์การ

สารวจ และวิธีการสารวจ แผนที่การสารวจถ้าํ จะมีคุณภาพ เป็นระดบั 1 เท่าน้นั ระดบั ความ สูงตํ่าของพื้นถ้าํ รวมถึงความสูงของเพดานถ้าํ (TOPO Fill) ใชส้ าํ หรับการวดระดบั ใน แนวดิ่งของแอ่ง ซ่ึงอาจมีระดบั คุณภาพ 5 แผนที่การสารวจระดบั คุณภาพ 5 ตอ้ งมีการคานวน ตาแหน่งพิกดั ของสถานีสารวจ (พิกดั x, y, z) และการแสดงตาํ แหน่งเป็นสญั ลกษณ์ บนแผน ที่ ไม่เป็นที่ยอมรับ ในระดบั คุณภาพของแผนที่สารวจระดบั น้ี

บันทึกท้ายตาราง 1: ระดับคุณภาพการสำรวจ (ต่อ)

ระดับ

รายละเอียด

X

กลอ้ งวดั มุม (กลอ้ งทีโอโดไลต)์ จาก บริษทั ต่างๆ และแต่และรุ่น หรืออุปกรณ์การสารวจที่ เทียบเท่า จะแสดงผลของความถูกตอ้ งที่ต่างกนั เช่นเดียวกบั วิธี และเทคนิคในการสาํ รวจ

ดงน้นั ระดบั คุณภาพการสารวจถ้าํ จะประกอบดว้ ย ขอ้ มูลการบรรยายลกั ษณะถ้าํ ขอ้ มูลการ บรรยายเกี่ยวกบั อุปกรณ์ที่ใชใ้ นการสารวจ และวิธีการสาํ รวจ นอกจากน้ียงตอ้ งมีการ ประเมินค่าความถูกตอ้ งแม่นยาของการสารวจ

บันทึกท้ายตาราง 2: ระดับรายละเอียดของแผนที่

ระดับ

รายละเอียด

4

ความแตกต่างหลกั ระหวางแผนที่ถ้าระดบั คุณภาพ 3 และ 4 คือ การที่แผนที่ถ้าํ จะมีระดบั คุณภาพ 4 การวาดแผนที่ในถ้าํ ตอ้ งมีมาตราส่วนที่ถูกตอ้ ง ซ่ึงทาไดจ้ ากการคานวน จาก บนั ทึกรายงานขนาดต่างๆ หรือจากการวาดโดยใชโ้ ปรแกมจากงาน ที่เคยมีผสู้ ารวจมาแลว้

บันทึกท้ายตารางที่ 3: อักษรเสริมท้ายการสำรวจถํ้า

ตัวอักษร

รายละเอียด

C

กาํ หนดใหม้ ีการตรวจสอบค่าความถูกตอ้ ง และผดิ ปกติต่างๆ ที่เกิดข้ึน ค่าผดิ ปกติทาง แม่เหลก็ จากเขม็ ทิศ ค่ามุมเอียงที่ผดปกติจากอุปกรณ์วดมุมเอียง และค่าผดปกติที่เกิดข้ึนจาก การอ่าน และจากการบนทึกค่า ค่าความผดิ ปกติท้งจากอุปกรณ์ และจากผสู้ ารวจ เป็นความ ผดพลาดที่เกิดข้ึนเป็นปกติ โดยทว่ั ไป ระดบั การสารวจระดบั คุณภาพ 4 และ 5 ไม่

จาํ เป็นตอ้ งใชอ้ กษรดงั กล่าว เพราะเป็นการบอกซ้าํ

D

แสดงถึงในแผนที่ถ้าํ มีการระบุ ตาแหน่งสาคญั ต่างๆ ภายในถ้าํ ที่มีการวดั ค่าพิกดั ดว้ ยวิธีที่ ถูกตอ้ ง และแม่นยาํ และตาํ แหน่งต่างๆ ที่ระบุไวม้ ีขอ้ มูลที่เชื่อมโยงกบั หมุดสารวจภายนอก ถ้าที่ทราบค่าพิกดั

E

แสดงถึงในแผนที่ถ้าวา่ ขอ้ มูลการสารวจถ้าํ มีการถ่ายโอนขอ้ มูลทางอิเลค็ โทรนิคสาํ หรับ อุปกรณ์น้นๆ เช่น Distox หรืออุปกรณ์อื่นๆ การดาํ เนินการดงั กล่าวจะเป็นการลดความ คลาดเคลื่อน ที่สามารถเกิดข้ึนจากการถ่ายโอนขอ้ มูล

F

ใชก้ บั แผนที่ถ้าแต่ละถ้าํ ซ่ึงเป็นตวั แทนของถ้าต่างกนั มีการระบุทางเขาถ้าํ ที่มีการวดั อยาง แม่นยาํ หรือมีการแสดงตาแหน่ง พิกดั xyz ในแผนที่ถ้าํ ขอ้ มูลดงั กล่าวไม่จาํ เป็นตอ้ งระบุ หรือเขียนขอ้ มูลดงกล่าว สาหรับการไดม้ าของขอ้ มูลดงกล่าวใหถ้ ือวา่ เป็นไปตามการวดั ค่า อยา่ งนอย ในระดบั เดียวกนั กบั คุณภาพการสาํ รวจแผนที่ถ้าํ ที่ระบุไว้ สาหรับการระบุ

ตาแหน่งทางเขาถ้าจากแผนที่สารวจ-รังวดั พื้นผวิ คุณภาพสูง (คุณภาพ 1 – 3) และ การหา พิกดตาํ แหน่ง โดยใช้ GPS แผนที่สารวจรังวดั พื้นผวิ คุณภาพ 3 – 6 ท้งั หมดข้ึนกบั อุปกรณ์

วิธีการสารวจ รวมถึงความพร้อมของชุดดาวเทียม สาํ หรับการที่จะใชอ้ กษรเสริมทา้ ยถ้าํ เป็น อกษร F แผนที่พื้นผวิ อยางนอ้ ยตอ้ งเป็นระดบั 4 หรือการหาตาแหน่งจาก GPS หรือจาก อุปกรณ์ และวธิ ีการที่เทียบเท่า

2.2) สัญลักษณ์ในแผนที่ถํ้า

สัญลักษณ์ที่ใช้ในแผนที่ถํ้ามีหลากหลายรูปแบบ แต่ที่นิยมแสดง คือ สัญลักษณ์แสดงชนิดของหินประดับถํ้าต่างๆ (speleothems) เช่น สัญลักษณ์หินงอก หินย้อย แท่งเสา ฯลฯ (รูป 5) สัญลักษณ์ถํ้า หากใส่ลงในแผนที่ถํ้าทั้งหมดจะทำให้ แผนที่ถํ้าซับซ้อนและอ่านได้ยากขึ้น ดังแสดงในสัญลักษณ์ ในกรอบที่แสดงถึงสระนํ้า ที่ประกอบด้วย สระนํ้าหินคราบ หินนํ้าไหล และตะกอนดินเหนียว รายละเอียดของการเขียนสัญลักษณ์ถํ้าของ สมาคมหินประดับถํ้าระหว่างประเทศ (UIS) จัดทำโดย Häuselmann (2002)

รูป 5: ตัวอย่างสัญลักษณ์หินประดับถํ้า

สัญลักษณ์แผนที่ถํ้าที่คุณมาร์ตินได้เขียนขึ้น สำหรับประเทศไทย คุณมาร์ตินได้สรุปไว้ในรูปที่ 6 ซึ่งเป็นเพียงการพัฒนาเบื้องต้นเท่านั้น


รูปที่ 6: สัญลักษณ์ที่ใช้ในการสำรวจถํ้า ในประเทศไทย (เบื้องต้น) แนะนำโดยคุณมาร์ติน (พ.ย. 2562)

3) ตัวอย่างแผนที่ถํ้า (ต้นฉบับ และฉบับที่อธิบายรายละเอียด)

 

เอกสารอ้างอิง

Ellis, M. (2017). The caves of Thailand 2 – Northern Thailand, 1st edition, Martin Ellis, 492 p. (https://www.thailandcaves.shepton.org.uk)
Grimes, K. (2000). Cave Mapping – Sketching the detail – A guide to producing a useful cave map, ASF Cave Survey and Mapping Standards Commission
Häuselmann, P. (2002). UIS Cave Symbols: the definitive list, Acta Carsologica, 31-3, pp. 165 – 176.
Häuselmann, P. (2012). UIS Mapping Grades, version 2, UIS Mapping Grade Survey and Mapping Working Group, UIS Informatics Commission (pdf file from https://scholarcommons.usf.edu; download dated 4/11/2018).
National Speleological Society (NSS) (1976). The 1976 NSS Standard Map Symbols, NSS Bulletin, Vol. 41, No. 2, pp. 35 – 48.
Trimmis, K.P. (2018). Paperless mapping and cave archaeology: A review on the application of DistoX survey method in archaeological cave sites, J. of Archaeological Science, Reports 18, pp. 399 – 407.